Sau khi cha tôi – nhà thơ Y Phương (tên thật là Hứa Vĩnh Sước) – tạ thế (9/2/2022), gia đình chúng tôi nhận được lời đề nghị từ cả Trung tâm Lưu trữ Quốc gia và Bảo tàng Văn học Việt Nam về việc sưu tầm, tiếp nhận các kỷ vật, hiện vật ông để lại. Tôi sâu sắc hiểu rằng, việc được các cơ quan lưu trữ cấp quốc gia và của Hội Nhà văn Việt Nam liên hệ là một niềm vinh dự mà không phải người cầm bút hay bậc trí thức nào cũng có được. Điều này một phần xuất phát từ tầm vóc sự nghiệp của cha tôi, người từng được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007 và được bầu chọn là 1 trong 50 tác giả văn nghệ tiêu biểu nhất Việt Nam giai đoạn 1975-2025.
Nhà thơ Y Phương
Dẫu vậy, chúng tôi đã phải mất vài năm trời đắn đo, cân nhắc. Là một người con, tâm nguyện ban đầu của tôi là được tự tay lưu giữ những kỷ vật ấy, nhằm chủ động trong việc bảo quản cũng như phục vụ việc nghiên cứu, khai thác tư liệu của các nhà khoa học, các nhà phê bình văn học sau này.
Bước ngoặt đến sau cuộc gặp gỡ với nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ – Giám đốc Bảo tàng Văn học Việt Nam, cùng những trao đổi chân tình, bền bỉ từ các cán bộ bảo tàng. Sự trân quý ấy đã giúp gia đình đi đến quyết định: trao gửi 18 kỷ vật gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của cha tôi cho Bảo tàng.
Cán bộ Bảo tàng Văn học Việt Nam tiếp nhận hiện vật của nhà thơ Y Phương từ con gái ông
Trong số đó, có những tấm huy chương ghi dấu chặng đường của một người lính và một nhà thơ: Huy chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Huy chương Vì sự nghiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam, và Huy chương Vì sự nghiệp Văn học Nghệ thuật các Dân tộc Thiểu số Việt Nam. Bên cạnh đó là những vật dụng thiết thân, bình dị theo ông suốt năm tháng: từ căn cước công dân, hộ chiếu, bằng tốt nghiệp đại học sư phạm ngoại ngữ, thẻ bảo hiểm y tế, thẻ khám bệnh tại Bệnh viện Hữu Nghị, cho đến chiếc thẻ xe buýt, chùm chìa khóa, chiếc điện thoại, thanh chặn giấy bằng gỗ và chiếc bút lông mà ông viết thư pháp những năm cuối đời, và cả cuốn tổng tập thơ Tiếng hát tháng Giêng vừa xuất bản.
Các hiện vật của nhà thơ Y phương được gia đình trao tặng
Trao đi những vật quý của gia đình, như lời thơ ông từng viết: “Câu hát này thiêng liêng lắm chứ – Hát bây giờ còn để hát mai sau”, tôi đặt trọn niềm tin vào điều kiện lưu trữ, năng lực chuyên môn và đặc biệt là tấm lòng của đội ngũ Bảo tàng Văn học Việt Nam. Tôi hy vọng rằng, cùng với những hiện vật mà sinh thời cha tôi từng trực tiếp trao tặng, các kỷ vật mới này sẽ làm phong phú và vẹn tròn hơn không gian trưng bày về ông – nơi ông được trang trọng đứng cạnh những tên tuổi lớn của nền văn học nước nhà.
Mong rằng góc trưng bày ấy không chỉ phác họa chân thực chân dung một đời người, một nhà thơ dân tộc Tày tài hoa và hiện đại, mà còn hiển hiện hình ảnh của cả một thế hệ văn nghệ sĩ: những người đã sống thật sáng trong, trọn vẹn vượt qua muôn vàn gieo neo, thử thách, để thăng hoa và để lại cho đời một miền trí tuệ ngôn từ độc nhất vô nhị.
